Tục trao kiếm trong lễ cưới của dân tộc Bru Vân Kiều

Theo thời gian nhiều hiện tượng văn hóa mang tính đặc trưng của tộc người Bru Vân Kiều đang dần bị mai một. Tuy nhiên bên cạnh những yếu tố lạc hậu nhiều giá trị văn hóa có ý nghĩa của dân tộc vẫn được dân tộc Bru Vân kiều ở Hướng hóa Quảng Trị còn bảo lưu và giữ gìn. Một trong những nét văn hóa khá đặc trưng đó là ” Tục lệ trao kiếm của chú rể cho cô dâu trong ngày cưới.”

Mot hoat dong van hoa cua Bru Van Kieu
Ảnh minh họa

Trong ngày cưới của người Bru Vân Kiều, khi chú rể và những người đại diện bên nhà trai sang nhà gái đón dâu, ngoài một số lễ vật mang sang bên nhà gái theo yêu cầu từ trước thì thanh kiếm, chiếc nồi đồng và đồng bạc trắng là ba thứ không thể thiếu trong lễ đón dâu. Đây chính là những lễ vật cần phải có để tiến hành tục lệ trao kiếm và chỉ khi thủ tục này hoàn tất thì cô dâu mới được rời khỏi nhà mình về nhà chồng.

Nghi thức trao kiếm được diễn ra như sau: Khi chú rể đưa cho cô dâu thanh kiếm, chiếc nồi đồng và đồng bạc trắng, cô dâu sẽ đưa lại tất cả những thứ đó cho mẹ đẻ của mình. Mẹ cô dâu sẽ bắc chiếc nồi đồng lên bếp, cho 1 ít nước vào nồi cùng với đồng bạc trắng, cuối cùng bà sẽ đâm mũi kiếm xuống bên cạnh chiếc nồi đồng đang đặt trên bếp. Thủ tục trao kiếm như trên coi như đã hoàn tất, lúc này cô dâu có thể theo nhà trai về nhà chồng.

Về ý nghĩa của tục trao kiếm trên theo bà Y Phay dân tộc Bru Vân kiều ở thôn A Cha, xã A Xing huyện Hướng Hóa kể: từ đời cha ông truyền lại, đời sau cứ theo đó mà làm. Với đồng bào tục trao kiếm vô cùng quan trọng và có ý nghĩa. Vì thanh kiếm biểu hiện cho sự gắn bó khăng khít giữa vợ và chồng (đồng bào quan niệm chuôi kiếm và lưỡi kiếm là 2 bộ phận không thể tách rời nhau, cũng như đôi vợ chồng khi đã cưới nhau thì không thể thiếu 1 trong 2 người) ngoài ra thanh kiếm còn tượng trưng cho sức mạnh của chàng trai, là nơi cha mẹ cô dâu có thể yên tâm trao gửi con gái mình cho chàng rể. Với cả 2 ý nghĩa đó nên dù người Vân Kiều không có nghề kim loại, nhưng nếu sinh được bao nhiêu con trai họ cũng phải chuẩn bị từng ấy thanh kiếm để đi hỏi vợ cho con. Khi đã trao thanh kiếm cho nhà gái rồi thì thanh kiếm đó trở thành thứ tài sản quý giá của gia đình cô gái.. Những gia đình khó khăn chỉ cần 1 thanh kiếm làm bằng sắt đơn giản là được. Quý nhất là thanh kiếm có bao kiếm được bọc bằng bạc trắng, đầu, thân và đuôi kiếm được chạm khắc hoa văn cầu kỳ và tinh xảo. Cùng với thanh kiếm là chiếc nồi đồng và bạc trắng thể hiện sự giàu có, no đủ của gia đình. Tùy theo điều kiện gia đình mà nhà trai dẫn cưới loại nồi 1,3,5,7,9 hay 10. Nồi đồng càng to càng thể hiện sự giàu có và sự tôn trọng của gia đình nhà trai đối với gia đình nhà gái.

Trong lễ cưới của người Bru Vân Kiều khi về nhà chồng cô dâu còn phải trải qua 2 tục lệ nữa là tục rửa chân, tục lệ ăn cơm chung và tục lệ đạp bếp. Nhưng tục trao kiếm vẫn là tục lệ thiêng liêng nhất đối với người Vân Kiều trong lễ cưới.

Trải qua 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ nhiều thanh kiếm đã bị tịch thu. Ngày nay tục trao kiếm vẫn được diễn ra trong mỗi đám cưới, tuy nhiên không có điều kiện như trước là mỗi chú rể có 1 thanh kiếm trao cho nhà gái. Người ta có thể mượn kiếm nhau hoặc có dòng họ làm 1 thanh kiếm để cho các chàng trai trong dòng họ dùng khi có lễ cưới.Thay vào việc nhà gái cất giữ kiếm như 1 thứ tài sản quý trong nhà thì thanh kiếm có thể trả lại người chủ của nó sau khi lễ cưới kết thúc hoặc được trang trọng để trên bàn thờ của dòng họ.

Có lẽ vì những ý nghía trên đây mà các cặp vợ chồng người Bru Vân Kiều rất ít khi bỏ nhau. Họ sống với nhau bằng tất cả tình yêu thương, tráchnhiệm và sự gắn bó keo sơn truyền thồng mà cha ông họ đã bao đời dày công tạo dựng.

Nguồn:camnangcuoihoi.com

thiet-ke-in-an-quang-cao-tuong-lai-viet
in-lich-tet-2018